วันความดันโลหิตโลก



          ความดันโลหิตสูง หมายถึง ภาวะที่แรงดันในหลอดเลือดแดงมีค่าสูงเกินปกติ 140/90 มิลลิเมตรปรอทผู้คนจำนวนมากอยู่กับความดันโลหิตสูงโดยที่ไม่ทราบว่าตนเองมีภาวะนี้ เนื่องจากเป็นโรคที่ไม่ค่อยปรากฏอาการที่ชัดเจน แต่เมื่อปล่อยนานไปแรงดันเลือดจะไปทำลายผนังหลอดเลือดและอวัยวะที่สำคัญทั่วร่างกาย จากการที่ความดันโลหิตสูงจะไม่แสดงอาการ ทำให้เรียกกันว่า “เพชฌฆาตเงียบ” a

          องค์การอนามัยโลก กล่าวว่าทั่วโลกมีผู้ที่มีความดันโลหิตสูงเกือบถึงพันล้านคน ซึ่งสองในสามของจำนวนนี้อยู่ในประเทศกำลังพัฒนาโดยพบว่าคนในวัยผู้ใหญ่ในเขตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทยเรา มี  1 คน ใน 3 คน ที่มีภาวะความดันโลหิตสูงโรคความดันโลหิตสูงเป็น 1 ในสาเหตุสำคัญของการตายก่อนวัยอันควรทั่วโลก b

          องค์การอนามัยโลกรายงานว่าในปัจจุบันโรคความดันโลหิตสูงเป็นสาเหตุการตายทั่วโลกสูงถึง7.5 ล้านคน หรือร้อยละ12.8  ของสาเหตุการตายทั้งหมด ทั้งยังมีผลสูญเสียปีสุขภาวะ 57 ล้านปี หรือคิดเป็นร้อยละ3.7 ของ DALYsเมื่อดูรายงานสถานการณ์โรคความดันโลหิตสูงในประเทศไทยข้อมูลจากข้อมูลสถิติสำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขพบว่าในปี พ.ศ.2556 มีผู้เสียชีวิตจากสาเหตุความดันโลหิตสูง เป็นจำนวน 5,165 คน ซึ่งสูงกว่าข้อมูลการตายปี 2555 ที่มีจำนวน 3,684 คนสถานการณ์ป่วยและเข้ารับการรักษาในสถานบริการสาธารณสุขของกระทรวงสาธารณสุขด้วยโรคความดันโลหิตสูงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในทุกภาค เมื่อเปรียบเทียบ จากปี 2546 และปี 2556 พบว่า อัตราผู้ป่วยในต่อประชากรแสนคนด้วยโรคความดันโลหิตสูงเพิ่มจาก 389.8 (จำนวน 218,218ราย) เป็น 1,621.72 (จำนวน 1,047,979 ราย) ถือว่ามีอัตราเพิ่มขึ้นกว่า 4 เท่า (4.16เท่า)c

          จากข้อมูลการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 4(พ.ศ.2551-2552) dพบว่า ประชากรไทยที่มีอายุ 15 ปี ขึ้นไป มีภาวะความดันโลหิตสูงเกือบ 11 ล้านคน และ สิ่งที่น่าวิตกอย่างยิ่ง คือ ในจำนวนผู้ที่มีความดันโลหิตสูงร้อยละ 60 ในชายและ 40 ในหญิงไม่เคยได้รับการวินิจฉัยมาก่อน (ไม่รู้ตัวว่าเป็นความดันโลหิตสูง), ร้อยละ 8-9 ได้รับการวินิจฉัยแต่ไม่ได้รับการรักษาส่งผลให้อาการทวีความรุนแรงขึ้นเพราะไม่ได้รับการรักษาและพบมีเพียง 1 ใน 4 ของผู้ที่ได้รับการรักษาและสามารถควบคุมความดันโลหิตได้

จากข้อมูลการสำรวจพฤติกรรมเสี่ยงโรคไม่ติดต่อและการบาดเจ็บ ปีพ.ศ. 2553e โดยการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างอายุตั้งแต่ 15 – 74 ปี ของสำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค รายงานว่ามี 1 ใน 5 (ร้อยละ 22.2) ของประชากรอายุ 35 – 74 ปี ไม่ได้รับการตรวจความดันโลหิตจากแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่สาธารณสุข หรือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ภายใน 1 ปีที่ผ่านมา และในเพศชายไม่ได้รับการตรวจวัดความดันโลหิต ร้อยละ 26.8 ส่วนเพศหญิง ไม่ได้รับการตรวจวัดความดันโลหิต ร้อยละ 18

รายงานผลการคัดกรองโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง ปีงบประมาณ 2557 f (ข้อมูลเดือนตุลาคม 56 - กันยายน 57) จากการคัดกรองในประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป จำนวน 25,504,009 คน พบว่าเป็นกลุ่มปรกติ 18,588,857 คน กลุ่มเสี่ยงสูง 5,763,635คนเป็นกลุ่มป่วยหรือสงสัยป่วยรายใหม่1,116,730คน (แยกเป็น  ระดับ 1 (140 <ระดับความดันตัวบน< 160 และ/หรือ 90 <ระดับความดันตัวล่าง< 100) จำนวน892,339คน ระดับ 2 (160 <ระดับความดันตัวบน< 180 และ/หรือ 100 <ระดับความดันตัวล่าง< 110) จำนวน160,010คน และระดับ 3 (ระดับความดันตัวบน> 180 และ/หรือ ระดับความดันตัวล่าง> 110) จำนวน64381คน)และจากรายงานข้อมูลผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงความดันโลหิตสูงปีงบประมาณ 2556 ซึ่งป่วยความดันโลหิตสูงในปีงบประมาณ 2557 พบว่าจากกลุ่มเสี่ยง 6,521,474 คน ป่วยเป็นโรคความดันโลหิตสูง 617,357 คน คิดเป็นร้อยละ 9.47 และ จากกลุ่มปรกติ 15,891,978 คน ป่วยเป็นโรคความดันโลหิตสูง 653,533 คน คิดเป็นร้อยละ 4.11  รวมป่วยเป็นโรคความดันโลหิตสูง ปี 2557 จำนวน 1,270,890คน (ข้อมูล จาก 21แฟ้มมาตรฐาน)

เครือข่ายวิจัยกลุ่มสถาบันแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย (Med Res Net) 2557jรายงานข้อมูลผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่มีระดับความดันโลหิตสูงที่ควบคุมได้ (HT<140/90 mmHg และ DM&HT≤130/80 mmHg) ในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมาดังนี้ ควบคุมได้ 1 ครั้งล่าสุดพบร้อยละ 65.3 ,  ควบคุมได้ 2 ครั้ง ติดต่อกันพบร้อยละ 42.7 และ ควบคุมได้ 3 ครั้ง ติดต่อกันพบร้อยละ 30.5นอกจากนี้จากผลการศึกษาผู้ป่วยความดันโลหิตสูง พบมี ภาวะแทรกซ้อนของโรคหลอดเลือดสมองที่พบทั้งหมดร้อยละ 4.4 ภาวะแทรกซ้อนของหัวใจและหลอดเลือดหัวใจที่พบทั้งหมดพบร้อยละ 8.0 ภาวะแทรกซ้อนทางไต ที่พบทั้งหมด(ตามเกณฑ์ใหม่ ได้แก่ ภาวะไตเสื่อมสมรรถภาพ หรือ ตรวจพบ Microalbuminuriaหรือ ตรวจพบ Macroalbuminuria, Albuminuria หรือ Protienuria ) พบร้อยละ 14.9

จากการจัดลำดับการสูญเสียปีสุขภาวะของประชากรไทย ปี 2552 พบว่าในสูญเสียจาก อัมพฤกษ์-อัมพาต เป็นลำดับที่ 3 ในเพศชาย และเป็นลำดับที่ 2 ในเพศหญิง k

วันรณรงค์ความดันโลหิตสูงโลก

          จากความสำคัญและผลกระทบของโรคความดันโลหิตสูง สมาพันธความดันโลหิตสูงโลก (World Hypertension League) จึงได้มีการกำหนดวันความดันโลหิตสูงโลก เป็น วันที่ 17 พฤษภาคม ของทุกปีโดยมีเป้าหมายสื่อสารสร้างกระแสให้ประชากรทั่วโลกเพิ่มความตระหนักต่อโรคความดันโลหิตสูงใน5 ปี (2556-2561)l

          คำขวัญวันรณรงค์ความดันโลหิตสูง ประจำปีพุทธศักราช 2558

คำขวัญเพื่อการรณรงค์จากสมาพันธความดันโลหิตสูงโลก (World Hypertension League) คือ

“Know Your Numbers”

คำขวัญเพื่อการรณรงค์วันรณรงค์ความดันโลหิตสูง ของกระทรวงสาธารณสุข และสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทยคือ

"ท่านทราบระดับความดันโลหิตของท่านหรือไม่"

 

          เหตุที่มุ่งเน้นการสร้างความตระหนักต่อโรคความดันโลหิตสูงนั้นเนื่องจาก สถิติทั่วโลกบ่งชี้ว่าในผู้ป่วยโลกความดันโลหิตสูงนั้นมีเพียงร้อยละ 50 เท่านั้นที่รู้ตัวว่าป่วย และมีเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่มีความตระหนักถึงร้อยละ 75 และในประชากรบางกลุ่มยังมีความตระหนักน้อยต่อโรคความดันโลหิตสูงคือมีเพียงแค่ ร้อยละ 10ซึ่งสมาพันธความดันโลหิตสูงโลก ได้แนะนำแนวทางการเพิ่มความตระหนักในประชากรคือ

          1.เพิ่มศักยภาพของชุมชนในการดำเนินการคัดกรองความดันโลหิต

          2. จัดให้มีการวัดความดันโลหิต เครื่องวัดความดันโลหิตในทุกสถานบริการ มุ่งเน้นให้ประชาชนสามารถเข้าถึงและวัดความดันโลหิตได้ง่าย สามารถรู้ค่าความดันของตนเองได้

          ดังนั้นสิ่งสำคัญที่ต้องเร่งดำเนินการคือ ส่งเสริมการคัดกรองโรคความดันโลหิตสูง และค้นหาผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงเพื่อนำเข้าสู่ระบบการรักษาต่อไป ประชาชนควรมีการตื่นตัวเพื่อรับการตรวจวัดความดันโลหิตของตนเองอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง และต้องรู้ค่าความดันโลหิต ซึ่งถือเป็นตัวเลขสำคัญเพื่อที่จะรู้ภาวะตนเอง และการปฏิบัติตัวได้ถูกต้องเพื่อป้องกัน ควบคุมโรคความดันโลหิตสูง

ความดันโลหิตดี (Healthy Blood Pressure)

ความดันโลหิตเป็นค่าของการวัดแรงที่กระทำกับผนังหลอดเลือดแดงในขณะที่หัวใจสูบฉีดเลือดไปทั่วร่างกายค่าที่วัดได้เป็นตัวบ่งบอกถึงแรงและขนาดของการสูบฉีดเลือดรวมถึงความยืดหยุ่นของหลอดเลือดค่าความดันโลหิตจะมีสองตัวเลขเช่น 120/80รู้จักค่าตัวเลขของความดันโลหิตตัวเลขแรกเป็นค่าความดันโลหิตตัวบน (Systolic bloodpressure) เป็นความดันขณะที่หัวใจบีบตัวส่งเลือดออกจากหัวใจและตัวเลขหลังเป็นค่าความดันโลหิตตัวล่าง (diastolic blood pressure) เป็นค่าความดันขณะหัวใจคลายตัว

          ความดันโลหิตปกติควรมีค่าความดันโลหิตตัวบนน้อยกว่า 120 มิลลิเมตรปรอท และค่าความดันโลหิตตัวล่างน้อยกว่า 80มิลลิเมตรปรอท

          การตรวจวัดความดันโลหิตควรทำเป็นระยะอย่างสม่ำเสมอการวัดความดันโลหิตสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญเพื่อที่เราจะได้ติดตามและรู้การเปลี่ยนแปลงค่าความดันโลหิตของตนเอง

          ผลของความดันโลหิตสูงต่อสุขภาพความดันโลหิตสูงส่งผลกระทบรุนแรงต่อสุขภาพทำให้เส้นเลือดแดงแข็งขึ้นลดความเร็วการไหลเวียนเลือดและอ๊อกซิเจนไปสู่หัวใจเป็นสาเหตุให้เกิดหัวใจล้มเหลวหลอดเลือดสมองแตก/ตีบ (Stroke) และมีแนวโน้มของการเพิ่มการเป็นโรคไตวายระยะสุดท้ายตามมาได้a , d

          สาเหตุของการเกิดโรคความดันโลหิตสูง

          จากข้อมูลของสมาพันธความดันโลหิตสูงโลก ประมาณการว่าการกินอาหารที่ไม่ได้สัดส่วน หวาน มัน โดยเฉพาะอาหารที่มีเกลือ(โซเดียม)สูง กินผักและผลไม้(รสหวานน้อย)ไม่เพียงพอ มีส่วนที่ทำให้เกิดโรคความดันโลหิตสูงได้ถึง ร้อยละ 50 การขาดกิจกรรมทางกายสัมพันธ์กับการเกิดโรคความดันโลหิตสูง ร้อยละ 20 ขณะที่ภาวะอ้วนสัมพันธ์กับการเกิดโรคความดันโลหิตสูง ร้อยละ 30 ยังมีรายงานว่าการดื่มแอลกอฮอล์เกิน การสูบบุหรี่และการบริโภคไขมันก็มีส่วนเป็นเหตุให้เกิดโรคความดันโลหิตสูง โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงควรงดบุหรี่m

          การปฏิบัติตนเพื่อหลีกเลี่ยงโรคความดันโลหิตสูง

  1. เป็นที่แน่ชัดว่าการกินอาหารที่มีเกลือ(โซเดียม)สูง เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่สุดของการเกิดโรคความดันโลหิตสูง จึงควรลดการกินเกลือ(โซเดียม) ลง

เคล็ดการลดเกลือ(โซเดียม)(สามารถเข้าถึงสื่อลดเค็มของสำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค ทางลิงค์ http://www.thaincd.com/media/leaflet/non-communicable-disease.php)

  1. อ่านฉลากโภชนาการเลือกอาหารที่มีปริมาณเกลือ (โซเดียม) น้อย ไม่ทานอาหารรสเค็ม
  2. ลดการรับประทานอาหารผ่านกระบวนการ อาหารสำเร็จรูป อาหารหมักดองอาหารกระป๋องและอาหารขยะ (junk food) ซึ่งเป็นแหล่งอาหารที่มีโซเดียมสูงเช่นขนมถุงแฮมเบอร์เกอร์ไก่ทอดไส้กรอกเป็นต้น
  3. ทำอาหารไม่ควรเพิ่มเครื่องปรุงรสเค็มเช่นเกลือน้ำปลากะปิปลาร้าเป็นต้น
  4. รับประทานอาหารโดยไม่ปรุงเครื่องปรุงรสเค็มเพิ่มถ้าต้องการปรุงรสชาติเพิ่มแนะนำให้ใช้เครื่องเทศสมุนไพรน้ำมะนาวหรือน้ำส้มสายชูหมัก
  5. วัตถุดิบธรรมชาติที่นำมาปรุงอาหาร มีปริมาณเกลือโซเดียมส่วนหนึ่งอยู่แล้วการปรุงอาหารโดยเพิ่มเกลือ(โซเดียม) จากเครื่องปรุงรส จะยิ่งเพิ่มปริมาณเกลือในอาหาร

     2. เพิ่มการรับประทานผักและผลไม้(รสหวานน้อย)

     3. มีกิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอ กระฉับกระเฉง นั้นสามารถช่วยป้องกันการเกิดโรคความดันโลหิตสูงได้ เริ่มต้นได้ตั้งแต่กิจกรรมเบาๆไปจนถึงกิจกรรมปานกลางเช่น การทำสวน การเดินและทำงานบ้าน

     4. จำกัดการบริโภคสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ลงให้อยู่ในปริมาณที่เหมาะสมหรือไม่ดื่ม

     5. งดสูบบุหรี่ รวมถึงหลีกเลี่ยงการสูดดมควันบุหรี่การสูบบุหรี่และควันบุหรี่ เป็นสาเหตุหลักของการตายและความพิการจากโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง

*** ครอบครัวเป็นส่วนสำคัญในการปรับพฤติกรรมสุขภาพ เนื่องจากเป็นกำลังใจ เป็นแบบอย่าง

และร่วมใจกันปฏิบัติตัว เช่น พากันเพิ่มกิจกรรมทางกายออกกำลังกาย การประกอบอาหารสุขภาพในครอบครัวการไม่สูบบุหรี่ ***

  •           ผู้โรคความดันโลหิตสูง การใช้ยารักษาระดับความดันโลหิต

          ยาโรคความดันโลหิตสูงที่ส่งผลการรักษาโดยการลดความดันโลหิต มีผลป้องกันโรคแทรกซ้อนจากโรคความดันโลหิตสูงเช่น โรคไตวายเรื้อรัง  โรคหัวใจและโรคอัมพฤกษ์ อัมพาต การรักษาผู้ป่วยต้องได้รับคำแนะนำจากแพทย์เป็นการเฉพาะ และต้องปฏิบัติดังนี้

  • ต้องรับประทานยาสม่ำเสมอ โดยอยู่ในคำแนะนำของแพทย์หรือบุคลากรทางสาธารณสุข
  • โดยทั่วไปมักได้รับยาหลายชนิดเพื่อร่วมส่งผลควบคุมความดันโลหิต
  • รายงานแพทย์หรือบุคลากรทางสาธารณสุขทันที่เมื่อรับประทานยาแล้วมีอาการข้างเคียง
  • ควรวัดความดันโลหิตเป็นประจำ จดบันทึกค่าความดันโลหิต

คำแนะนำสำหรับบุคลากรสาธารณสุขในการรณรงค์ความดันโลหิตสูง

1. จัดรณรงค์ หรือนิทรรศการเพื่อเพิ่มความตระหนัก ให้ ประชาชนทราบระดับความดันโลหิตของตนเอง และดึงชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม เช่น การให้ อสม.ร่วมคัดกรองความดันโลหิตสูง , การรณรงค์ลดเค็ม ลดความดันโลหิตสูง ทั้งนี้เพื่อเพิ่มการเข้าถึงของการทราบความดันโลหิต และทราบวิธีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในเบื้องต้น

          2.จัดรณรงค์คัดกรองโดยบุคลากรสาธารณสุข (screening) (สามารถ Download Flowchart DM HT สำหรับเจ้าหน้าที่ : ขั้นตอนการประเมินความเสี่ยงด้านสุขภาพในประชากรอายุ 15-34 ปี และ 35 ปีขึ้นไป)ของสำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค ทางลิงค์ http://www.thaincd.com/good-stories-view.php?id=8931) และ แบ่งแยกกลุ่ม เพื่อจัดบริการตามกลุ่ม ได้แก่ กลุ่มปกติ กลุ่มเสี่ยง กลุ่มสงสัยป่วย (สามารถ Downloadคู่มือการจัดบริการสุขภาพ “กลุ่มวัยทำงาน” แบบบูรณาการ 2558 ของสำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค ทางลิงค์ http://www.thaincd.com/good-stories-view.php?id=9099)

 

 

 

เอกสารอ้างอิง

aWorld Hypertension Day 2013 brochure , the World Hypertension League  [online ] Accessed on March 18, 2013 at URLhttp://www.worldhypertensionleague.org/Documents/WHD/2013/WHD%202013%20brochure.pdf

bHypertension fact sheet | Department of Sustainable Development and Healthy Environments | September 2011 , World Health Organization Regional Office for South-East  Asia  [online ]. Accessed on April 10, 2012 at URL:http://www.searo.who.int/entity/noncommunicable_diseases/media/non_communicable_diseases_hypertension_fs.pdf

cสถิติสาธารณสุข ปี พ.ศ.สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข .  [online ]. Accessed on March 10, 2015 at URL:http://bps.ops.moph.go.th/Healthinformation/statistic55/statistic55.html

dวิชัย เอกพลากร (บรรณธิการ) .การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 4              ใน ปี 2551-2552. นนทบุรี : บริษัท เดอะ กราฟิโก ซิสเต็มส์ จำกัด , 2553.

eรายงานผลการสำรวจพติกรรมเสี่ยงโรคไม่ติดต่อและการบาดเจ็บ พ.ศ. 2553 . [online ]. Accessed on March 10, 2014 at URL: http://thaincd.com/document/file/info/brfss/BRFSS-2553_FilePDF.zip

fการนำเสนอรายงานข้อมูลจากฐานข้อมูลการให้บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค
ในรูปแบบ 21 แฟ้มมาตรฐานonline ]. Accessed on March 10, 2014 at URL:http://203.157.10.11/report/std18report/rep_R01_preht_thailand56.php?region=0

jเครือข่ายวิจัยกลุ่มสถาบันแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย (Med Res Net)2557 [online ]. Accessed on March 10, 2014 at URL:http://dmht.thaimedresnet.org/files_2558/57DMHT_2014_ALL_ Ontour.pdf

K ทักษพล ธรรมรังสี (บรรณาธิการ) รายงานสถานการณ์โรค NCDs วิกฤตสุขภาพ วิกฤตสังคม.มปท. 2557

lWorld Hypertension Day 2015 - 17 May letter , the World Hypertension League  [online ]Accessed on March 21, 2015 at URL: http://ish-world.com/news/a/World-Hypertension-Day-2015/

mสาเหตุของการเกิดโรคความดันโลหิตสูง[online ]. Accessed on March 10, 2014 at URL: http://www.whleague.org/index.php/j-stuff/hypertension-globally

 

 

ขอขอบคุณข้อมูล จาก ประเด็นสารรณรงค์วันความดันโลหิตสูงโลก2558 โดย ธาริณี พังจุนันท์และนิตยา พันธุเวทย์  สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค





หน่วยงานภายในโรงพยาบาลแพร่

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2558-2563 พัฒนาโดย งานระบบโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ศูนย์คอมพิวเตอร์ กลุ่มงานสารสนเทศทางการแพทย์
โรงพยาบาลแพร่ 144 ถ.ช่อแฮ ต.ในเวียง อ.เมือง จ.แพร่ 54000
โทรศัพท์ 0-5453-3500 (อัตโนมัติ), โทรสาร 0-5451-1096
E-mail : webmaster_phos@hotmail.com

สถิติผู้เยี่ยมชม
» 17 วันนี้    » 526 เมื่อวาน    » 0 เดือนนี้    » 15,910 เดือนที่แล้ว
» 124,546 ปีนี้    » 105,685 ปีที่แล้ว    » 230,231 ทั้งหมด
Record: 17 (01/10/2563)